Endüstriyel Vanalarda Hangi Sertifikalar Aranır?

Endüstriyel vana seçiminde yalnızca çap, basınç sınıfı ve malzeme dikkate alınmaz. Projenin ve tesisin gereksinimlerine göre vananın belirli standartlara ve sertifikasyonlara uygun olması istenebilir.

Ancak her vana için aynı sertifikalar gerekli değildir. Akışkan, çalışma koşulları, tesisin bulunduğu sektör, basınç seviyesi ve kullanım ortamı hangi belgelerin aranacağını belirler.

CE İşareti

CE, ürünün Avrupa Birliği mevzuatında kendisi için geçerli olan gerekliliklere uygunluğunu gösteren bir uygunluk işaretidir.

Basınçlı ekipman kapsamındaki vanalarda en sık karşılaşılan mevzuatlardan biri PED – Pressure Equipment Directive 2014/68/EU’dur.

PED kapsamında vana; basınç, DN, akışkan grubu ve ekipmanın kategorisi gibi kriterlere göre değerlendirilir.

Bu nedenle bir vanada yalnızca “CE var” demek yerine, hangi mevzuat kapsamında ve hangi uygunluk değerlendirmesiyle CE işareti aldığı kontrol edilmelidir.

PED 2014/68/EU

PED (Pressure Equipment Directive), Avrupa Birliği’nde belirli basınçlı ekipmanlar için uygulanan temel mevzuattır.

Vanalar açısından değerlendirmede özellikle:

• Maksimum izin verilen basınç
• Nominal çap
• Akışkanın özellikleri
• Akışkan grubu
• Ekipman kategorisi

gibi parametreler önemlidir.

Proje şartnamesinde PED uygunluğu isteniyorsa, üreticinin sunduğu uygunluk beyanı ve ilgili teknik dokümantasyon kontrol edilmelidir.

ATEX

Yanıcı gaz, buhar veya tozların bulunabileceği patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlarda ATEX gereklilikleri gündeme gelir.

Burada önemli nokta şudur:

Her vana ATEX sertifikalı olmak zorunda değildir.

Özellikle pnömatik aktüatörlü bir vana grubunda solenoid valf, sensör box, pozisyoner veya başka elektrikli ekipmanlar bulunuyorsa, bu komponentlerin kullanılacağı Zone ve ilgili Ex gerekliliklerine uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla ATEX değerlendirmesi çoğu zaman tek başına vanadan ziyade komple vana–aktüatör ve aksesuar grubuyla birlikte ele alınır.

SIL

SIL (Safety Integrity Level), fonksiyonel güvenlik kapsamında güvenlik enstrümante fonksiyonlarının güvenilirliğini ifade eden bir sınıflandırmadır.

Vananın üzerinde “SIL 2” veya “SIL 3” yazması, vananın tek başına her uygulamada SIL 2 veya SIL 3 güvenlik fonksiyonunu yerine getireceği anlamına gelmez.

SIL değerlendirmesi; vana, aktüatör, solenoid valf, sensör ve kontrol sisteminden oluşan güvenlik fonksiyonunun tamamı üzerinden yapılır.

Bu nedenle proje SIL gerektiriyorsa üreticinin ilgili komponent için sunduğu SIL uygunluk/sertifikasyon dokümanları ve güvenlik verileri incelenmelidir.

Fire Safe – API 607 / API 6FA

Petrol, gaz ve yanıcı proseslerde kullanılan bazı vanalarda Fire Safe uygunluğu aranabilir.

Bu testler, vananın yangın sırasında belirli koşullarda sızdırmazlığını ve güvenli davranışını değerlendirmeye yöneliktir.

Özellikle:

API 607 ve API 6FA

gibi standartlar vana sektöründe sık karşılaşılan referanslardır.

Fire Safe özelliği özellikle küresel ve kelebek gibi vanalarda proje şartnamesine bağlı olarak istenebilir.

Burada vana tipine ve ürün tasarımına göre hangi standardın uygulanacağı kontrol edilmelidir.

ISO 15848 – Fugitive Emissions

Kimya, petrokimya ve rafineri uygulamalarında vanadan atmosfere kaçabilecek uçucu emisyonların kontrolü önemlidir.

ISO 15848, endüstriyel vanalarda kaçak emisyon performansının değerlendirilmesi için kullanılan standartlardan biridir.

Özellikle çevresel emisyonların kritik olduğu proseslerde vana mil/gövde sızdırmazlığı açısından bu tip uygunluklar talep edilebilir.

TA Luft

Bazı Avrupa projelerinde vana ve diğer proses ekipmanları için TA Luft gereklilikleriyle karşılaşılabilir.

TA Luft, özellikle hava emisyonlarının sınırlandırılmasına yönelik Alman çevre mevzuatı kapsamında önemli bir referanstır.

Vana seçiminde özellikle gövde ve mil sızdırmazlığı açısından talep edilebilir.

EN 10204 – Malzeme Sertifikaları

Vananın kendisine ait bir “sertifika”dan ziyade, kullanılan metal malzemelerin izlenebilirliğini gösteren dokümanlar da projelerde sıkça istenir.

EN 10204 kapsamında örneğin:

• 2.2 → Test raporu
• 3.1 → Üretici tarafından onaylanan muayene sertifikası
• 3.2 → Üretici ve bağımsız/atanmış denetçi tarafından doğrulanan muayene sertifikası

gibi dokümanlarla karşılaşılabilir.

Özellikle gövde, klape, mil gibi basınç sınırlandıran veya kritik parçalarda malzeme izlenebilirliği istenebilir.

Vanalarda Hangi Sertifika Ne Zaman Gündeme Gelir?

Gereksinim	Tipik kullanım
CE / PED	Basınçlı ekipman kapsamındaki uygulamalar
ATEX	Patlayıcı ortamlar
SIL	Fonksiyonel güvenlik uygulamaları
API 607 / API 6FA	Yangın güvenliği istenen prosesler
ISO 15848	Kaçak emisyon kontrolü
TA Luft	Emisyon gereksinimleri bulunan uygulamalar
EN 10204 3.1 / 3.2	Malzeme izlenebilirliği
Özel test raporları	Proje veya müşteri şartnamesine bağlı uygulamalar

Sertifika mı, Uygunluk Beyanı mı?

Teknik satın almalarda önemli bir ayrım da sertifika ile uygunluk beyanının aynı şey olmamasıdır.

Bazı ürünlerde üretici tarafından yayınlanan Declaration of Conformity (DoC) yeterli olabilirken, bazı uygulamalarda bağımsız kuruluş tarafından verilmiş bir sertifika veya test raporu talep edilebilir.

Bu nedenle satın alma aşamasında yalnızca:

“Sertifikası var mı?”

sorusunu sormak yerine, “Hangi standarda göre, hangi kapsamda ve hangi dokümanla doğrulanıyor?” sorusu sorulmalıdır.

ACC ile Sertifika ve Teknik Dokümantasyon Kontrolü

Vana seçimi sırasında doğru ürün kadar doğru teknik dokümantasyonun belirlenmesi de önemlidir.

ACC Process olarak vana ve aktüatör seçimlerinde uygulama şartlarını değerlendiriyor; proje gereksinimine göre PED, ATEX, Fire Safe, fugitive emission, SIL ve malzeme sertifikaları gibi dokümantasyon ihtiyaçlarının kontrol edilmesine destek oluyoruz.

Ürün seçiminde yalnızca vana fiyatını değil;

Teknik uygunluk → Sertifikasyon → Dokümantasyon → Vana–Aktüatör uyumu → Teslimat

bütününü birlikte değerlendiriyoruz.

Doğru vana, yalnızca doğru ürünü seçmek değil; projenin istediği teknik gereklilikleri doğru şekilde karşılamaktır.